Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος (02/2026) του έγκριτου νομικού περιοδικού Επιθεώρηση Εμπορικού Δικαίου (ΕΕμπΔ). Στο τεύχος (σελ. 495 επ.) δημοσιεύεται η με αριθμό 825/2025 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία καταπιάνεται με το ζήτημα των μέτρων διασφάλισης οφειλών στον Ελλ. Δημόσιο σε βάρος εταίρων ΟΕ.
Είχαμε την τιμή να συντάξουμε επί της αποφάσεως επιστημονικές παρατηρήσεις, που συνοδεύουν την απόφαση στο περιοδικό, αναδημοσιεύονται στον ιστότοπο του γραφείου μας και έχουν ως εξής:
Η δημοσιευόμενη απόφαση του ΣτΕ, ακολουθώντας τη νομολογία του Δικαστηρίου επί των παρεμφερών διατάξεων του Ν 2523/1997[1], υιοθετεί τη θέση ότι, προκειμένου περί ΟΕ ή ΕΕ, για τη σωρευτική επιβολή των μέτρων διασφάλισης των οφειλών στο Δημόσιο που προβλέπονται στο άρθρο 46 Ν 4174/2013[2] σε βάρος των ομόρρυθμων μελών της εταιρίας, δεν αρκεί η ιδιότητα του ομόρρυθμου μέλους, αλλά προσαπαιτείται η ιδιότητα του διαχειριστή. Τούτο σημαίνει ότι, προκειμένου να επιβληθούν νομίμως τα αναφερόμενα στην ανωτέρω διάταξη μέτρα σε βάρος ομόρρυθμου εταίρου προσωπικής εταιρίας, θα πρέπει είτε να επιβεβαιώνεται από το καταστατικό ότι ο εταίρος σε βάρος του οποίου επιβάλλονται είναι και διαχειριστής της εταιρίας (δηλαδή να μην υπάρχει καταστατική πρόβλεψη ότι η διαχείριση ανατίθεται σε ορισμένα μόνο εκ των ομόρρυθμων μελών[3], στα οποία αυτός δεν συμπεριλαμβάνεται) είτε να προκύπτει από τις διαπιστώσεις της φορολογικής αρχής ότι κατά την κρίσιμη περίοδο έχει ασκήσει εν τοις πράγμασι διαχείριση της εταιρίας, ακόμη και αν βάσει του καταστατικού έχει αποκλειστεί από αυτή.
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι πρόκειται για κλασική περίπτωση ερμηνευτικής τελολογικής συστολής[4], δεδομένου ότι η γραμματική διατύπωση του άρθρου 46 Ν 4174/2013 («…σε βάρος των ομόρρυθμων εταίρων προσωπικών εταιριών, καθώς και σε βάρος κάθε προσώπου εντεταλμένου από οποιαδήποτε αιτία στη διοίκηση…») δημιουργεί prima facie την εντύπωση ότι μόνο κριτήριο είναι η ιδιότητα του ομόρρυθμου εταίρου. Αξίζει να επισημανθεί ότι την όμοια θέση της η νομολογία επί του Ν 2523/1997 τη στήριζε (και) στη διαζευκτική διατύπωση «ομόρρυθμοι εταίροι ή διαχειριστές» που υφίστατο στο άρθρο 20 παρ. 1 περ. β) του εν ίδιου νόμου. Η διαζευκτική αυτή διατύπωση δεν επαναλήφθηκε στη διάταξη του άρθρου 46 Ν 4174/2013. Πλην όμως, παρά την εκφραστική αλλαγή του νομοθέτη, η θέση του ΣτΕ δεν μεταβλήθηκε, γεγονός που αποδεικνύει ότι πυρήνας της θέσης που εκφράστηκε υπό τον Ν 2523/1997 υπήρξε η τελολογική σκέψη κατά την οποία «…ενόψει του ότι η ενεργοποίηση των προαναφερθέντων μέτρων ενέχει σοβαρή επέμβαση σε βάρος της οικονομικής και επαγγελματικής ελευθερίας του καθ’ ού τα εν λόγω μέτρα, πρέπει οι ως άνω διατάξεις, όπου προβλέπονται ειδικότερα τα πρόσωπα σε βάρος των οποίων λαμβάνονται τα εν λόγω μέτρα, να ερμηνεύονται στενά …»[5].
Στο πλαίσιο του ισχύοντος Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν 5104/2024), αντίστοιχα μέτρα προβλέπονται στο άρθρο 45, ενώ στην παρ. 6 αυτού προβλέπεται επιβολή τους σε βάρος των ομόρρυθμων εταίρων. Η γραμματική διατύπωση της νέας διάταξης, η οποία πρέπει να αναγιγνώσκεται συνδυαστικά με τις διατάξεις του άρθρου 49 παρ. 1 και 2 του ίδιου Κώδικα στις οποίες παραπέμπει, φαίνεται ότι δεν παρέχει έρεισμα μεταβολής της ήδη πάγιας νομολογίας του ΣτΕ.
Ισαάκ Γεροντίδης, Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, ΜΔΕ Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ
[1] Βλ. ΣτΕ 2085/2022, ΤΝΠ ΝΟΜΟΣꞏ ΣτΕ 1189/2015, ΤΝΠ Ισοκράτης.
[2] Όπως αυτό είχε διαμορφωθεί και ίσχυε μετά τις νομοθετικές μεταβολές που αναφέρονται στο κείμενο της απόφασης.
[3] Οπότε τα λοιπά μέλη αποκλείονται από τη διαχείριση. Σχετικά βλ. Γ. Σωτηρόπουλο, Προσωπικές εταιρίες, 2023, σελ. 170ꞏ Β. Τουντόπουλο / Ε. Κινινή, Προσωπικές εμπορικές εταιρείες (επιμ. Ν. Τέλλη / Β. Αντωνόπουλου), 2024, άρθρ. 257, αριθμ. 38 επ.
[4] Βλ. Κ. Τσάτσο, Το πρόβλημα της ερμηνείας του δικαίου, β΄ έκδ., 1978, σελ. 124-125.
[5] Βλ. ΣτΕ 2085/2022, ό.π.
